Anamnese

Leidende principes in anamnese

Wat zijn bijdragende factoren aan ongezonde leefstijl? Een gedetailleerde anamnese van voeding, eetgedrag, fysieke activiteit, beweeggedrag, slaap, psychosociale, systemische en maatschappelijke stressfactoren in het gezin, de zogeheten brede anamnese, vormt de basis voor de holistische benadering in de zoektocht naar bijdragende factoren aan ongezonde leefstijl. Dit kan waardevolle tips voor de aanpak opleveren. Doorgaans is dit niet in te passen in het spreekuur van de kinderarts. Daarom is het van belang om dit te borgen in het zorgnetwerk van het kind met obesitas. In het zorgnetwerk spelen jeugdgezondheidszorg, sociaal werkers, centrale zorgverlener, huisarts of praktijkondersteuner ondersteuner en/of paramedici een rol. De kinderarts richt zich primair op biomedische vragen die kunnen wijzen op pathologie en/of cardiometabole co-morbiditeiten en is daarmee in goed contact met de overige netwerkleden. Samenwerking in het zorgnetwerk door het delen van de informatie is daarom essentieel. Denk hierbij aan een kopie van de medische correspondentie aan de huisarts en de jeugdarts).

Hulpmiddel anamnese

Als hulpmiddel bij de biomedische evaluatie kan de volgende tool worden gebruikt: www.checkoorzakenovergewicht.nl. Deze webtool is vrij toegankelijk en opgenomen in de nieuwe richtlijnen. De patiënt/ouders vullen thuis de vragenlijst in sturen de uitslag digitaal (pdf) terug of nemen het als print mee naar het spreekuur. Deze tool geeft een grove screening op allerlei mogelijk onderliggende oorzaken en bijdragende factoren van obesitas, van leefstijlfactoren (richtlijn gezonde voeding en Nederlandse norm gezond bewegen), slaap, psychosociale problemen, eetstoornis, financiële zorgen, tot aan biomedische factoren zoals hormonale of genetische stoornissen. Deze zeer handige tool is echter geen vervanging voor de brede anamnese. Deze combinatie vormt een hulpmiddel voor de arts voor het bepalen welke diagnostiek geïndiceerd is en welke aanpak het meest passend is.

Tabel 4. Algemene anamnese

Hulpvraag
Verwijzing	Hoe is de verwijzing tot stand gekomen (eigen initiatief, staan ze achter de verwijzing?)
Gewichtsgeschiedenis	Het patroon van gewichtstoename op basis van seriële groeimetingen is een essentiële start van de beoordeling. De leeftijd van het ontstaan en de snelheid van toename is nuttig bij het bepalen van de oorzaak of identificeren van bijdragende factoren aan de obesitas. Wanneer en hoe is de gewichtstoename ontstaan.
Eten	Totale calorie-inname, macro en micronutriënten, voedingsproductkeuze, eetpatroon: nachtelijk eten, maaltijden overslaan, voorbeeldgedrag van ouders, welke rol speelt voeding in het gezin, eetgedrag: emotie-eten, extern eten, lijngericht eten.
Bewegen	Wordt de Nederlandse norm gezond bewegen gehaald? (zie Figuur 1 Appendix) Gemiddelde duur sedentaire activiteiten per dag. Immobiliteit door ziekte of gewrichtsproblemen?
Slaap	Slaapduur, slaapgewoonten, slaappatroon, slaapstoornis? Screening naar tekenen van obstructieve slaapapneu syndroom (OSAS): structureel snurken (bijv. >3 nachten per week), luid snurken of adempauzes heeft tijdens de slaap, enuresis nocturna, overdag onoplettendheid, leerproblemen en hyperactiviteit, met of zonder slaperigheid.
Lichamelijke klachten	Hoofdpijn, visusklachten, doofheid, insulten, kortademigheid, hartkloppingen, buikpijn, braken, obstipatie/diarree, continentieproblematiek, acne, hirsutisme, polyurie/polydipsie, traagheid/vermoeidheid, kouwelijkheid, droge huid, gewrichts- of rugklachten.
Psychosociaal functioneren	Angst, depressie of stress? Functioneren op school? Pesten op school? Kwaliteit van leven? Gezinssysteem en gebeurtenissen: major life events, overlijden of vertrek van een dierbare, echtscheiding, verandering van primaire verzorger, armoede.
Medische voorgeschiedenis	Medicatiegebruik, met name die waarvan bekend is dat ze het gewicht bevorderen zoals glucocorticoïd (systemisch gebruik, maar ook inhalatie, intranasaal, dermaal of intra-articulair), antipsychotica, antidepressiva, anti-epileptica). Toxische stoffen: alcohol, roken/vapen. Bekende cardiometabole complicaties.
Familie-anamnese	Informeer naar obesitas bij eerstegraads familieleden (ouders en broers en zussen). Gebruik termen als ‘overgewicht’ of ‘ongezond gewicht’, omdat deze termen over het algemeen minder stigmatiserend worden ervaren dan obesitas. Obesitas bij één of beide ouders is een belangrijke voorspeller of de obesitas van een kind zal persisteren. Deze associatie heeft zowel genetische aanleg als leefstijl en omgevingscomponenten.
Cardiometabole co-morbiditeit	Informeer naar veelvoorkomende cardiometabole co-morbiditeit van obesitas, zoals hart- en vaatziekten, hypertensie, diabetes (ook zwangerschapsdiabetes), leververvetting, dyslipidemie bij eerste- en tweedegraads familieleden (grootouders, ooms, tantes, sibs, neven en nichten). De aanwezigheid van dergelijke complicaties in de familie voorspelt het toekomstige risico voor het kind.
Obesitas-interventie(s) in verleden	Wat is tot nu toe de aanpak geweest?
Hulpverlening	Is er eerder hulp gezocht? Informatie van betrokken zorg en hulpverleners opvragen

Bij een rode vlag tijdens de anamnese of bij de uitslag van www www.checkoorzakenovergewicht.nl kan dieper worden ingegaan op eetgedrag en screening naar een eetstoornis:

Eetbuistoornis: episodes van het consumeren van grote hoeveelheden voedsel met een gevoel van controleverlies.
Boulima nervosa: met ongepast compenserend gedrag om gewichtstoename te voorkomen zoals zelfopgewekt braken, vasten en/of overmatige lichaamsbeweging geassocieerd met eetaanvallen.
Hyperfagie: onverzadigbaar, niet te remmen eetlust, geen verzadiging na de maaltijd, ongepast voedselzoekgedrag, nachtelijk eten (cave syndromale of non-syndromale genetische obesitas).