Definitie en normaalwaarden

Obesitas is een multifactoriële, chronische, recidiverend, niet-overdraagbare, doorgaans progressieve ziekte die wordt gekenmerkt door een abnormale en/of overmatige ophoping van lichaamsvet, hetgeen een risico voor de gezondheid vormt. Daarbij is deze aandoening een aanjager voor een reeks andere ziekten, bijvoorbeeld diabetes, hart- en vaatziekten en kanker.

Definitie bij kinderen 0 -2 jaar

Voor deze leeftijdscategorie wordt obesitas beoordeeld o.b.v. gewicht naar leeftijd volgens de TNO groeidiagrammen. Er is sprake van overgewicht bij gewicht naar leeftijd ≥ 95ste percentiel bij kinderen van 0,5 tot 2 jaar en er is sprake van excessieve gewichtstoename indien de toename ≥ 0.67 SD is op enig moment.

Definitie bij kinderen > 2 jaar

Voor deze leeftijdscategorie wordt de diagnose obesitas gesteld o.b.v. de body mass index (BMI). De BMI wordt berekend door het gewicht van het lichaam (kg) te delen door de lengte in het kwadraat (m2). De afkappunten voor overgewicht, obesitas graad 1, 2 en 3 zijn bij kinderen specifiek voor leeftijd en geslacht (Tabel 1) en gebaseerd op een internationale steekproef (Cole and Lobstein, 2012). Deze afkappunten komen overeen met de volwassen BMI van 25 (overgewicht), 30 (obesitas), 35 (morbide obesitas) en 40 kg/m2 respectievelijk.

Tabel 1. BMI-afkapwaarden

*Jongens*	*Meisjes*
Leeftijd (jaar)	Overgewicht BMI 25	Obesitas graad 1 BMI 30	Obesitas graad 2 BMI 35	Obesitas graad 3 BMI 40	Leeftijd (jaar)	Overgewicht BMI 25	Obesitas graad 1 BMI 30	Obesitas graad 2 BMI 35	Obesitas graad 3 BMI 40
2	18,4	20,0	21,2	23,6	2	18,1	19,8	21,1	23,4
3	17,9	19,5	20,8	22,2	3	17,6	19,4	20,7	23,2
4	17,5	19,2	20,6	21,7	4	17,4	19,2	20,6	23,5
5	17,4	19,3	20,8	21,7	5	17,2	19,2	20,8	24,2
6	17,5	19,8	21,7	22,2	6	17,3	19,6	21,6	25,5
7	17,9	20,6	23,1	23,2	7	17,7	20,4	22,9	27,4
8	18,4	21,6	24,6	24,9	8	18,3	21,4	24,5	29,8
9	19,1	22,7	26,4	27,0	9	19,0	22,7	26,4	32,3
10	19,8	24,0	28,4	29,5	10	19,8	24,0	28,4	34,6
11	20,5	25,1	30,0	32,2	11	20,7	25,3	30,1	36,5
12	21,2	26,0	31,2	34,8	12	21,6	26,5	31,7	38,0
13	21,9	26,9	32,2	36,9	13	22,5	27,6	32,9	38,9
14	22,6	27,6	33,0	38,4	14	23,3	28,4	33,8	39,4
15	23,3	28,3	33,6	39,1	15	23,9	29,0	34,3	39,7
16	23,9	28,9	34,0	39,5	16	24,3	29,4	34,5	39,9
17	24,5	29,4	34,4	39,8	17	24,7	29,7	34,8	39,9
18	25,0	30,0	35,0	40,0	18	25,0	30,0	35,0	40,0

BMI versus buikomtrek als diagnosticum

BMI is een klinisch praktisch instrument voor de beoordeling van overgewicht en obesitas bij kinderen. In epidemiologisch onderzoek correleert de BMI-SDS (of de BMI afkappunten) met vetmassa en met het risico op co-morbiditeit. Op individueel niveau is deze echter zeer beperkt omdat het niet direct lichaamsvet meet. Zo kan het de mate van overgewicht bij een adolescent met verhoogde spiermassa (bijv. door intensief sportschoolbezoek) overschatten en het vetgehalte bij een kind met verminderde spiermassa (bijv. een kind met groeihormoon deficiëntie) onderschatten.
Buikomtrek:Lengte Ratio (WHtR) wordt steeds vaker erkend als een waardevol hulpmiddel bij het diagnosticeren van obesitas bij kinderen, in het bijzonder abdominale (centrale) obesitas. WHtR blijkt sterker te correleren met visceraal vet dan BMI-SDS (of BMI afkappunten), dat geen onderscheid maakt tussen vet- en spiermassa. WHtR is een betere voorspeller van metabool syndroom en cardiovasculaire risico’s dan BMI. De WHtR is gemakkelijk te berekenen en te interpreteren: buikomtrek (cm) gedeeld door lengte (cm). In tegenstelling tot BMI of alleen buikomtrek, vereist het geen leeftijds- of geslacht-specifieke groeicurves, wat het toegankelijker maakt voor gebruik in de kliniek. De aanbevolen grenswaarde WHtR ≥0,5 wordt als drempel voor verhoogd gezondheidsrisico gebruikt. WHtR wordt als aanvulling op BMI gebruikt (Agbaje, 2024).